Dünyadaki Doğal Afet Riskleri: En Güvenli ve En Riskli Ülkeler
Dünya genelinde her yıl yaklaşık 45 bin kişi, doğal afetler nedeniyle hayatını kaybediyor ve bu, dünya genelindeki ölümlerin yalnızca %0,1’ini oluşturuyor. Ancak bazı ülkelerde, bu tür felaketlerin etkisi çok daha az görülüyor. Peki, doğal afetlerin sıklığının az olduğu ülkelerin sırrı ne? Hangi faktörler, bu ülkeleri daha güvenli hale getiriyor ve Türkiye’nin bu konuda durumu nasıl? Bu yazımızda, doğal afetlerin en az görüldüğü ülkeleri ve Türkiye’nin bu listelerdeki sırasını inceleyeceğiz.
2024 yılı verilerine göre, Monako, doğal afet riskinin en düşük olduğu ülke olarak öne çıkıyor. Yalnızca 0,18’lik bir risk oranı ile, Akdeniz kıyısındaki bu küçük ülke, tektonik olarak aktif bölgelerden uzak olması nedeniyle büyük felaketlere karşı oldukça güvenli bir ortam sunuyor. Monako’nun bu konudaki başarısı, zengin altyapı yatırımlarından ve su baskını ile sel gibi felaketlere karşı etkili önlemlerden de kaynaklanıyor. Andorra ise 0,28’lik risk oranı ile ikinci sırada yer alıyor. Bu küçük ülke, deprem gibi büyük doğal afetlere karşı dayanıklı ve dağlık yapısı sayesinde heyelan veya çığ gibi olaylar da nadiren meydana geliyor.
Diğer güvenli ülkeler arasında San Marino (0,35), Lüksemburg (0,61) ve Sao Tome and Principe (0,67) yer alıyor. Bu ülkeler de yer değiştirme ve afet yönetimi açısından avantajlı konumda bulunuyor. Lüksemburg, büyük tektonik hareketlerden uzak olması ve gelişmiş afet yönetimi ile dikkat çekiyor. Öte yandan, Filipinler (46,91), Endonezya (41,13) ve Hindistan (40,96) gibi ülkeler, doğal afet riski açısından en yüksek seviyelerde yer alıyor. Bu ülkelerdeki yüksek risk, aktif fay hatlarının ve iklim değişikliğinin etkisiyle daha da artıyor.
Türkiye’nin Afet Riski ve Alınması Gereken Önlemler
Türkiye, 193 ülke arasında 35. sırada yer alarak "çok yüksek riskli" ülkeler kategorisinde bulunuyor. Ülkemizin afet riski, büyük ölçüde aktif fay hatları ve yoğun şehirleşme nedeniyle artmaktadır. Doğu Anadolu Fay Hattı, Batı Anadolu Fay Hattı ve Kuzey Anadolu Fay Hattı gibi önemli fay hatları, Türkiye’nin deprem riski taşıyan bölgeleri arasında yer alıyor. 2023 ve 2024’te yaşanan büyük depremler, bu riskin ne kadar gerçek olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.
Ayrıca, iklim değişikliği nedeniyle Türkiye’de aşırı yağışlar, kuraklık ve sıcak hava dalgaları gibi olaylar da sıklıkla görülmeye başlandı. Özellikle Akdeniz ve Ege bölgelerinde orman yangınları bu etkiyi pekiştiren unsurlar arasında. 2021 yazında yaşanan büyük orman yangınları, Türkiye’nin doğal afetlere karşı kırılganlığını bir kez daha ortaya koydu.
Türkiye'nin Afet Riskini Azaltmak İçin Alınması Gereken Önlemler
Türkiye’nin afet riskini azaltmak için bazı önemli adımlar atılmalıdır. İlk olarak, deprem dayanıklı yapılar inşa edilmelidir. Özellikle büyük şehirlerdeki riskli yapıların güçlendirilmesi ya da yenilenmesi, afet sonrası can ve mal kayıplarını minimize edebilir. Erken uyarı sistemlerinin yaygınlaştırılması, Japonya gibi ülkelerde olduğu gibi, can kayıplarını en aza indirmek için kritik öneme sahiptir. Ayrıca, doğal afet eğitimi ve halkın bilinçlendirilmesi de, afet anında daha bilinçli hareket etmeyi sağlayacak önemli bir adımdır. İklim değişikliği ile mücadele kapsamında ise yeşil alanların artırılması, su kaynaklarının korunması ve orman yangınlarıyla mücadele stratejilerinin geliştirilmesi gerekmektedir.
Sonuç olarak, doğal afetler kaçınılmaz olabilir, ancak bu tür felaketlere karşı hazırlıklı olmak ve zararı en aza indirmek mümkündür. Dünyanın en güvenli ülkeleri, bilinçli şehirleşme, gelişmiş afet yönetimi ve altyapı yatırımları sayesinde bu riski büyük ölçüde azaltmaktadır. Türkiye de bu konuda önemli adımlar atarak, afetlere karşı daha dayanıklı bir ülke haline gelebilir.
