Kurdeşen, tıbbi adıyla ürtiker, ciltte aniden ortaya çıkan kırmızı, kaşıntılı kabartılarla karakterize edilen bir alerjik reaksiyondur. Bu kabartılar, birkaç milimetreden birkaç santimetreye kadar değişen büyüklüklerde olabilir ve genellikle birkaç saatten birkaç güne kadar sürebilir. Kurdeşen, hem akut hem de kronik olarak görülebilir.
Belirtileri
Kurdeşenin başlıca belirtileri şunlardır:
- Kaşıntılı, kırmızı kabartılar: Cilt yüzeyinde aniden ortaya çıkan kabartılar. Bu kabartılar, basıldığında solabilir ve çevresindeki ciltten daha açık renkte olabilir.
- Şişlik: Özellikle yüz, dudaklar, göz kapakları, dil ve boğazda şişlik görülebilir. Bu durum anjiyoödem olarak adlandırılır ve acil müdahale gerektirebilir.
- Yayılma: Kabartılar, vücudun farklı bölgelerine yayılabilir ve bir bölgedeki kabartılar kaybolurken başka bir bölgede yenileri ortaya çıkabilir.
- Yanma veya batma hissi: Kabartıların olduğu bölgelerde yanma veya batma hissi olabilir.
Nedenleri
Kurdeşen, genellikle vücutta histamin ve diğer kimyasalların salınması sonucu ortaya çıkar. Bu kimyasallar, kan damarlarının sızmasına neden olarak ciltte şişlik ve kızarıklığa yol açar. Kurdeşenin yaygın nedenleri şunlardır:
- Alerjik reaksiyonlar: Gıdalar (örneğin, fıstık, deniz ürünleri, süt), ilaçlar (antibiyotikler, ağrı kesiciler), böcek ısırıkları veya sokmaları ve lateks gibi maddelere karşı alerjiler.
- Fiziksel tetikleyiciler: Soğuk, sıcak, güneş ışığı, su, basınç veya egzersiz gibi fiziksel faktörler.
- Enfeksiyonlar: Viral enfeksiyonlar, bakteriyel enfeksiyonlar ve mantar enfeksiyonları.
- Stres: Duygusal stres, kurdeşenin tetiklenmesine veya kötüleşmesine neden olabilir.
- Otoimmün hastalıklar: Bazı durumlarda, bağışıklık sistemi kendi dokularına saldırarak ürtikere yol açabilir.
Risk Faktörleri
Kurdeşen gelişme riskini artıran faktörler şunlardır:
- Alerji öyküsü: Kişisel veya ailede alerji öyküsü olan kişilerde risk daha yüksektir.
- Daha önce kurdeşen geçirmiş olmak: Geçmişte kurdeşen veya anjiyoödem geçirmiş olmak.
- Otoimmün hastalıklar: Lupus, tiroid hastalıkları gibi otoimmün hastalıklara sahip olmak.
- Stres ve duygusal travma: Yüksek stres seviyeleri ve duygusal travmalar.
Tedavi Yöntemleri
Kurdeşenin tedavisi, altta yatan nedenin belirlenmesine ve semptomların hafifletilmesine odaklanır:
- Antihistaminikler: Kaşıntı ve kabartıları hafifletmek için yaygın olarak kullanılan ilaçlardır. Reçetesiz veya reçeteli olarak temin edilebilir.
- Kortikosteroidler: Şiddetli vakalarda doktorlar, kısa süreli olarak kortikosteroid tedavisi önerebilir.
- Adrenalin: Anjiyoödem veya anafilaksi gibi ciddi alerjik reaksiyonlarda adrenalin enjeksiyonu gerekebilir.
- Soğuk kompres: Kaşıntı ve şişliği hafifletmek için soğuk kompres uygulaması yapılabilir.
- Nemlendiriciler: Cildi yatıştırmak ve kaşıntıyı hafifletmek için nemlendirici kremler kullanılabilir.
Önleme
Kurdeşeni önlemek için alınabilecek bazı önlemler şunlardır:
- Alerjenlerden kaçınma: Kurdeşene neden olduğu bilinen gıdalar, ilaçlar veya diğer maddelerden uzak durmak.
- Stresi yönetme: Stres seviyelerini azaltmak için gevşeme teknikleri ve stres yönetimi stratejileri uygulamak.
- Düzenli cilt bakımı: Cildi tahriş edebilecek sabunlar veya deterjanlardan kaçınmak ve nemlendiriciler kullanmak.
- İlaç kullanımı: Alerjik reaksiyon riskini azaltmak için doktorun önerdiği antihistaminik ilaçları kullanmak.
Sonuç
Kurdeşen, genellikle ciddi bir sağlık sorunu olmasa da, rahatsız edici semptomlara yol açabilir. Belirtiler şiddetli veya uzun süreli olduğunda, bir sağlık profesyoneline başvurmak önemlidir. Doğru tedavi ve önlemlerle, kurdeşenin neden olduğu rahatsızlıklar büyük ölçüde kontrol altına alınabilir.
