Vücudumuzun büyük bir kısmını tanıdığımızı düşünebiliriz; kalbimiz, ciğerlerimiz, beynimiz ve diğer hayati organlar hakkında bilgi sahibiyiz. Ancak, günlük yaşamımızda genellikle fark etmediğimiz, sağlıklı bir şekilde yaşamamıza yardımcı olan birçok organ ve yapı bulunuyor. İşte bu gizli kahramanlar, vücudumuzun işlevselliği için kritik rol oynar ancak çoğumuz bu yapılar hakkında bilgi sahibi olmayabiliriz.
Palmaris Longus Kası: Herkesin vücudunda bulunan bir kas değil, yaklaşık %20’lik bir grup bu kasın yokluğuyla doğuyor. Bileğimizin iç kısmında bulunan bu ince kas, evrimsel olarak işlevsiz hale gelmiş olsa da zaman zaman sağladığı hareket desteği nedeniyle hâlâ bazılarımızda var. Günlük hayatta fazla işlevi olmasa da, tarihsel olarak vücudun tutma gücüne katkı sağlamıştır.
Lakrimal Plica: Gözümüzün iç köşesinde yer alan bu küçük yapı, gözyaşının doğru şekilde drenajını sağlamak için gereklidir. Memelilerde tam işlevsel olan bir "üçüncü göz kapağı" iken, insanlar üzerinde zamanla körelmiş bir yapıdır. Bu ilginç doku, göz sağlığının korunmasına katkıda bulunur.
Bartholin Bezleri: Kadın üreme sisteminin önemli parçalarından biri olan Bartholin bezleri, vajinal kayganlık sağlayarak cinsel fonksiyonlar ve hijyen için kritik bir rol oynar. Bu bezlerin varlığını çoğu insan bilmez ve buna rağmen oldukça işlevseldir.
Lingual Tonsiller: Çoğumuzun bildiği bademcikler, vücudumuzun bağışıklık savunmasında önemli rol oynar. Ancak, boğazın arkasında yer alan ve dilin altında bulunan lingual tonsiller, aynı zamanda enfeksiyonlarla savaşmak için önemli bir yapıdır.
Arrector Pili Kasları: Tüylerimizin diken diken olmasına neden olan bu kaslar, soğuk havada veya korktuğumuzda aktifleşir. Evrimsel olarak, atalarımızın vücutlarını kabartarak hem ısıyı korumasına hem de tehditlere karşı daha büyük görünmesine yardımcı olur.
Ceruminous Bezler: Kulaklarımızda bulunan ve kulak kiri üreten bu bezler, zararlı dış faktörlerden korunmamıza yardımcı olur. Toz, mikroplar ve kir gibi maddeleri dışarıda tutarak kulağımızı sağlıklı tutar.
Vestigial Kuyruk: Kuyruk sokumundaki koksiks kemiği, atalarımızda fonksiyonel bir kuyruk işlevi görürken, günümüzde yalnızca kas desteği sağlayan bir yapıdır. Artık fonksiyonel bir kuyruk olmadığından, vücudumuzun evrimsel izlerini taşır.
Dua Tabakası: 2013 yılında keşfedilen dua tabakası, gözün kornea bölümünde bulunan ince bir doku katmanıdır. Kornea içindeki sıvı akışını düzenleyerek göz sağlığını önemli ölçüde korur.
Darwin'in Tüberkülü: Kulaklarımızda bulunan küçük çıkıntılar, evrimsel olarak atalarımızın kulaklarını daha hareketli hale getiren bir özelliktir. Günümüzde artık işlevsiz olan bu yapı, bazı insanlarda hala bulunabilir.
Meibomian Bezleri: Göz kapaklarımızda yer alan bu bezler, göz yüzeyini nemli tutan yağları salgılar. Bu bezlerin düzgün çalışmaması kuru göz sendromuna yol açabilir.
Mezenter: Bağırsakları karın duvarına bağlayan mezenter, son yıllarda önemli bir keşfe sahne olmuştur. Bu yapı, bağırsaklara kan akışı sağladığı ve bağışıklık sisteminde rol oynadığı tespit edilmiştir.
Hiyoid Kemiği: Boynun üst kısmında, dilin hemen altında yer alan hiyoid kemiği, vücudun başka bir kemikle eklem yapmayan tek kemik olma özelliği taşır. Dil, yutkunma ve konuşma gibi kritik fonksiyonlarda önemli rol oynar.
Fasya: Kaslarımızı saran güçlü bağ dokusu olan fasya, hareketi kolaylaştırırken vücut yapısını da destekler.
Anterolateral Bağ: Diz ekleminde yer alan bu bağ, uyluk kemiği ile kaval kemiği arasında yer alır ve dizin stabilitesine katkı sağlar. Ani hareketlerde dizin aşırı dönmesini engeller.
Nasal Konka: Burnumuzda bulunan bu yapılar, havayı nemlendirir ve filtreler. Alerjik reaksiyonlar veya soğuk algınlığı sırasında şişerek nefes almayı zorlaştırabilir.
Peyer Plakları: Bağırsaklarımızda bulunan bu yapılar, bağışıklık sistemimizin bir parçasıdır ve sindirim sistemimizi zararlı mikroplardan korur.
Sphenopalatin Ganglion: Burundaki sinir düğümü olan bu yapı, kan damarlarını kontrol eder ve migren gibi ağrıları tetikleyebilir.
Piramidalis Kası: Karın bölgesindeki küçük, üçgen şekilli kas, vücut hareketlerini destekler. Ancak bu kasın fonksiyonu, bazı insanlarda hiç var olmayabilir.
Limbus: Gözün renkli kısmı (iris) ile beyaz kısmı (sklera) arasındaki sınırı belirleyen limbus, göz sağlığı için kritik bir yapı olarak kabul edilir.
Jacobson Organı: Bazı hayvanlarda koku alma yeteneğini artıran Jacobson organı, insanlarda körelmiş bir yapı olup fetüs döneminde var olur ancak işlevsizleşir.
