Akademik Makale Nedir?

Akademik makale, belirli bir bilimsel problemi veya araştırma sorusunu sistematik biçimde ele alan yazılı çalışmadır. Makalede sunulan iddiaların gözlem, veri, yöntem, kuramsal tartışma veya güvenilir kaynaklarla desteklenmesi beklenir.

Akademik makaleler amaçlarına ve yöntemlerine göre farklı türlere ayrılabilir. Özgün araştırma makalesi yeni bir araştırmanın yöntemini ve bulgularını sunarken derleme makalesi mevcut çalışmaları belirli bir sistem içinde değerlendirir. Kuramsal makale ise bir kavramı, modeli veya yaklaşımı tartışabilir.

Bir metnin akademik olması yalnızca resmî veya karmaşık bir dille yazılmasına bağlı değildir. Akademik niteliği belirleyen temel unsurlar şunlardır:

• Açık biçimde tanımlanmış bir problem,
• Bilimsel veya akademik açıdan anlamlı bir amaç,
• Uygun ve güvenilir kaynak kullanımı,
• Tutarlı bir yöntem veya inceleme yaklaşımı,
• Kanıtlarla desteklenen çıkarımlar,
• Şeffaf atıf ve kaynakça düzeni,
• Çalışmanın sınırlılıklarının açıklanması.

Akademik Makale ile Tez Arasındaki Fark Nedir?

Tez ve akademik makale benzer bilimsel ilkelerden yararlansa da kapsam ve biçim açısından farklıdır. Tezler genellikle daha ayrıntılı bir literatür değerlendirmesi, kapsamlı yöntem açıklaması ve kurum tarafından belirlenen özel biçim kuralları içerir.

Akademik makale ise daha sınırlı bir araştırma sorusuna odaklanır ve derginin kelime, tablo, kaynak ve bölüm kurallarına göre hazırlanır. Bir tezden makale üretilirken metnin yalnızca kısaltılması yeterli olmayabilir. Araştırma sorusu yeniden odaklandırılmalı ve makalenin ana mesajı belirginleştirilmelidir.

Kapsamlı araştırma planı ve uzun akademik çalışmalar hakkında bilgi edinmek isteyenler, tez yazım sürecini konu seçiminden kaynakçaya kadar ele alan içerikleri inceleyebilir.

Akademik Makale Türleri Nelerdir?

Makalenin yapısı, çalışmanın türüne göre belirlenir. Yazmaya başlamadan önce hedeflenen metnin hangi akademik türe ait olduğunun bilinmesi gerekir.

Özgün Araştırma Makalesi

Özgün araştırma makalesi, araştırmacının topladığı veya analiz ettiği verilerden elde edilen yeni sonuçları sunar. Giriş, yöntem, bulgular ve tartışma bölümleri bu makale türünde yaygın olarak kullanılır.

Derleme Makalesi

Derleme makalesi, belirli bir konu hakkındaki mevcut araştırmaları bir araya getirerek değerlendirir. Kaynakları art arda özetlemek yerine bulguların benzerliklerini, farklılıklarını, güçlü yönlerini ve bilgi boşluklarını ortaya koyması beklenir.

Sistematik Derleme

Sistematik derleme, önceden belirlenmiş araştırma sorusu, kaynak tarama yöntemi ve çalışmaları seçme ölçütleri doğrultusunda hazırlanır. Tarama ve eleme sürecinin yeniden değerlendirilebilecek açıklıkta raporlanması gerekir.

Kuramsal Makale

Kuramsal makale, bir kavramı veya teoriyi eleştirel biçimde inceler, yaklaşımları karşılaştırır ya da yeni bir kavramsal çerçeve önerir. Bu tür metinlerde düşünce akışının ve kaynaklarla kurulan ilişkinin güçlü olması önemlidir.

Vaka veya Olgu Sunumu

Belirli alanlarda karşılaşılan dikkat çekici bir durumun sistematik biçimde sunulmasını içerir. Kişisel verilerin korunması, gerekli izinlerin alınması ve yayımlanabilirlik ölçütlerinin karşılanması önem taşır.

Akademik Makale Yazmaya Nereden Başlanır?

Makale yazımına geniş bir ilgi alanı belirleyerek başlanabilir. Ardından bu alan içindeki belirli tartışmalar ve bilgi eksiklikleri incelenir. Konunun araştırılabilir bir soruya dönüştürülmesi, yazım sürecinin en önemli adımlarından biridir.

Başlangıç aşamasında şu sıra izlenebilir:

1. Genel ilgi alanını belirlemek,
2. Başlangıç düzeyinde kaynak taraması yapmak,
3. Mevcut tartışmaları ve bilgi boşluklarını incelemek,
4. Konuyu belirli bir kapsam içinde sınırlandırmak,
5. Araştırma sorusunu oluşturmak,
6. Makalenin türünü ve hedef kitlesini belirlemek,
7. Kaynakları sınıflandırmak,
8. Bölüm ve paragraf planı hazırlamak.

Makalenin bütün ayrıntıları başlangıçta kesinleşmek zorunda değildir. Kaynak taraması ilerledikçe araştırma sorusu veya kapsam yeniden düzenlenebilir. Ancak sürekli yön değiştirmekten kaçınmak için temel amaç açık tutulmalıdır.

Makale Konusu Nasıl Seçilir?

İyi bir makale konusu, araştırmacının ilgisini çekmenin yanında bilimsel açıdan incelenebilir olmalıdır. Çok geniş konuların tek bir makalede yeterli derinlikle ele alınması güçtür. Konu belirli bir kavram, grup, dönem, yöntem veya bağlam üzerinden sınırlandırılabilir.

Konu seçiminde şu ölçütler kullanılabilir:

• Konu hakkında güvenilir kaynaklara ulaşılabiliyor mu?
• Çalışma belirli bir soruya veya probleme dayanıyor mu?
• Konu tek bir makalenin kapsamına indirgenebilir mi?
• Gerekli veriye veya araştırma grubuna erişmek mümkün mü?
• Araştırmanın tamamlanması için yeterli zaman ve kaynak var mı?
• Konu etik ve hukuki açıdan çalışılabilir mi?
• Çalışma mevcut literatüre nasıl bir katkı sunabilir?

“Dijitalleşmenin etkileri” gibi geniş bir konu yerine belirli bir sektör, hedef grup, teknoloji veya sonuç değişkeni seçilebilir. Bu sınırlandırma araştırma sorusunu ve kaynak tarama sürecini daha yönetilebilir hâle getirir.

Araştırma Sorusu Nasıl Oluşturulur?

Araştırma sorusu, makalenin hangi probleme yanıt aradığını gösterir. Kaynak seçimi, yöntem, analiz ve tartışma bu soru doğrultusunda şekillenir. Araştırma sorusunun belirsiz olması makalenin dağınık bir yapıya dönüşmesine neden olabilir.

Uygun bir araştırma sorusu:

• Açık ve anlaşılır olmalıdır.
• Belirli bir kapsam içinde kalmalıdır.
• Bilimsel yöntemlerle yanıtlanabilir olmalıdır.
• Yalnızca evet veya hayır yanıtıyla sınırlı kalmamalıdır.
• Çalışmanın yöntemi ve veri kaynaklarıyla uyumlu olmalıdır.
• Mevcut literatürdeki bir tartışma veya eksiklikle ilişkilendirilmelidir.

Araştırma sorusu ile makalenin amacı aynı doğrultuda olmalıdır. Girişte belirtilen bir sorunun bulgularda veya sonuçta yanıtsız bırakılması metnin bütünlüğünü zayıflatır.

Literatür Taraması Nasıl Yapılır?

Literatür taraması, araştırma konusuyla ilgili bilimsel yayınların sistemli biçimde bulunması ve değerlendirilmesidir. Bu aşama, daha önce nelerin araştırıldığını ve yeni çalışmanın hangi noktaya katkı sunabileceğini görmeye yardımcı olur.

Tarama öncesinde konuyla ilgili Türkçe ve İngilizce anahtar kelimeler hazırlanabilir. Eş anlamlı kavramlar ve farklı yazım biçimleri de arama planına eklenmelidir. Arama ifadeleri AND, OR ve NOT gibi bağlaçlarla düzenlenebilir.

Kaynak taramasında hakemli makaleler, akademik kitaplar, tezler, resmî raporlar, mevzuat ve güvenilir veri tabanlarından yararlanılabilir. İnternet arama motorunda üst sıralarda görünmek, bir kaynağın bilimsel açıdan güvenilir olduğunu tek başına göstermez.

İngilizce makaleleri ve uluslararası kaynakları değerlendirmek için akademik dil bilgisi önemlidir. Bu alanda gelişmek isteyen araştırmacılar İngilizce okuma ve profesyonel dil becerilerini akademik kaynak taramasıyla birlikte geliştirebilir.

Akademik Kaynak Nasıl Değerlendirilir?

Kaynakların güvenilirliği makalenin bilimsel dayanağını doğrudan etkiler. Bir çalışma yalnızca istenen görüşü desteklediği için kullanılmamalıdır. Yöntemi, örneklemi, veri kaynağı, sınırlılıkları ve yayımlandığı ortam incelenmelidir.

Bir kaynak değerlendirilirken şu sorular sorulabilir:

• Çalışmanın araştırma sorusu nedir?
• Yazarın konu üzerindeki yeterliliği nedir?
• Kullanılan yöntem araştırma sorusuna uygun mudur?
• Örneklem veya veri kaynağı yeterince açıklanmış mıdır?
• Sonuçlar sunulan verilerle destekleniyor mu?
• Çalışmanın sınırlılıkları belirtilmiş mi?
• Finansman ve çıkar çatışmaları açıklanmış mı?
• Kaynak araştırılan konu için yeterince güncel mi?

Tek bir makaleden hareketle genel sonuçlara ulaşmak yerine farklı çalışmalar birlikte değerlendirilmelidir. Aynı konuda farklı sonuçlara ulaşan araştırmaların bulunması, bunlardan birinin mutlaka yanlış olduğu anlamına gelmez. Örneklem, yöntem ve bağlam farklılıkları sonuçları etkileyebilir.

Akademik Okuma Nasıl Yapılır?

Akademik makalelerin her bölümü aynı ayrıntıyla okunmak zorunda değildir. Öncelikle başlık ve özet incelenerek çalışmanın araştırma sorusuyla ilişkisi belirlenebilir. Ardından yöntem, bulgular ve sonuç bölümleri üzerinden kaynağın uygunluğu değerlendirilir.

Okuma sırasında yalnızca altı çizilen cümleler değil, kaynakla ilgili yapılandırılmış notlar tutulmalıdır. Araştırmanın amacı, yöntemi, temel bulguları, sınırlılıkları ve kendi makalenizle ilişkisi ayrı alanlarda kaydedilebilir.

Kaynağı okurken atıf yapılacak cümleleri doğrudan makaleye kopyalamak intihal riskini artırabilir. Önce kaynak anlaşılmalı, ardından metne bakmadan ana düşünce araştırmacının kendi ifadeleriyle not edilmelidir. Doğrudan alınan ifadeler ise en baştan tırnak işareti ve sayfa numarasıyla işaretlenmelidir.

Yoğun akademik metinleri daha kontrollü ve verimli okumak için anlayarak hızlı okuma teknikleri de kaynak inceleme alışkanlığıyla ilişkilendirilebilir.

Makale Planı Nasıl Hazırlanır?

Makale planı, yazıya başlamadan önce ana bölümlerin ve bu bölümlerde savunulacak düşüncelerin düzenlenmesidir. Plan, aynı konunun farklı bölümlerde tekrar edilmesini ve araştırma sorusuyla ilgisiz ayrıntıların metne eklenmesini azaltır.

Basit bir makale planında şu unsurlar yer alabilir:

• Makalenin temel araştırma sorusu,
• Çalışmanın ana iddiası veya amacı,
• Her bölümün temel görevi,
• Bölümlerde kullanılacak kanıt ve kaynaklar,
• Tablo ve grafiklerin yerleri,
• Tartışılacak karşıt bulgular,
• Sonuç bölümünde yanıtlanacak temel noktalar.

Planın çok ayrıntılı olması zorunlu değildir. Ancak her başlığın araştırma sorusuna nasıl katkı sunduğu açıklanabilmelidir. Bu ilişki kurulamıyorsa ilgili bölüm makalenin odağından uzak olabilir.

Bilimsel Makalenin Bölümleri Nelerdir?

Özgün araştırma makalelerinde yaygın olarak IMRAD olarak bilinen giriş, yöntem, bulgular ve tartışma yapısı kullanılır. Bölüm adları ve sıralaması dergiye veya bilim alanına göre değişebilir.

Başlık

Başlık, çalışmanın konusunu ve temel kapsamını açık biçimde yansıtmalıdır. Gereksiz kelimelerden, doğrulanamayacak iddialardan ve çok genel ifadelerden kaçınılmalıdır.

Özet

Özet; araştırmanın amacı, yöntemi, temel bulguları ve sonucunu kısa biçimde sunar. Makale tamamlandıktan sonra yazılması, bütün çalışmanın daha doğru özetlenmesine yardımcı olabilir.

Giriş

Giriş bölümü okuyucuyu genel konudan belirli araştırma problemine taşır. Konunun önemi, mevcut bilgi durumu, literatürdeki eksiklik ve araştırmanın amacı açıklanır.

Yöntem

Yöntem bölümünde araştırma deseni, çalışma grubu veya veri kaynağı, veri toplama araçları, araştırma süreci, analiz yöntemleri ve etik hususlar belirtilir. Başka bir araştırmacının süreci anlayabileceği kadar açık bilgi verilmelidir.

Bulgular

Bulgular araştırma sorularına göre düzenlenir. Tablolar ve grafikler veriyi anlaşılır hâle getirmeli; metinde sunulan bilgiyi gereksiz biçimde tekrarlamamalıdır.

Tartışma

Tartışma bölümünde bulguların ne anlama geldiği açıklanır ve önceki araştırmalarla karşılaştırılır. Beklenen ve beklenmeyen sonuçlar, olası açıklamalar ve çalışmanın sınırlılıkları ele alınır.

Sonuç

Sonuç bölümünde araştırma sorusuna verilen temel yanıt özetlenir. Bulguların desteklemediği geniş genellemelerden kaçınılmalı ve yeni veri sunulmamalıdır.

Makalenin Giriş Bölümü Nasıl Yazılır?

Giriş bölümü, yalnızca konu hakkında genel bilgi veren bir metin değildir. Okuyucuya araştırmanın neden gerekli olduğunu ve hangi soruya yanıt aradığını göstermelidir.

Giriş bölümü şu akışla hazırlanabilir:

1. Genel araştırma alanını tanıtmak,
2. Temel kavramları açıklamak,
3. Konuyla ilgili önemli araştırmaları değerlendirmek,
4. Mevcut bilgi eksikliğini göstermek,
5. Araştırmanın amacını ve sorularını belirtmek.

“Teknoloji hızla gelişmektedir” veya “Eğitim toplumların geleceği açısından önemlidir” gibi çok genel cümleler araştırma problemini açıklamakta yetersiz kalabilir. Giriş, mümkün olduğunca erken aşamada makalenin belirli konusuna yönelmelidir.

Yöntem Bölümü Nasıl Yazılır?

Yöntem bölümü, araştırmanın hangi işlemlerle gerçekleştirildiğini açıklar. Okuyucu burada araştırma sorusunun hangi veri ve yöntemlerle yanıtlandığını görebilmelidir.

Nicel bir araştırmada örneklem seçimi, değişkenler, veri toplama araçları ve istatistiksel analizler açıklanmalıdır. Sayısal verilerin değerlendirilmesinde SPSS ile nicel veri analizi yöntemleri; frekanslar, güvenilirlik analizleri ve grup karşılaştırmaları açısından yararlı olabilir.

Daha büyük veri setlerinde programlama tabanlı analizlere ihtiyaç duyuluyorsa Python ile veri analizi araçları veri temizleme, dönüştürme ve görselleştirme süreçlerini destekleyebilir.

Yöntem bölümünde yalnızca kullanılan yazılımın adını belirtmek yeterli değildir. Hangi analizin neden seçildiği, varsayımların nasıl değerlendirildiği ve verilerin nasıl hazırlandığı açıklanmalıdır.

Bulgular ve Tartışma Arasındaki Fark

Bulgular bölümünde araştırmadan elde edilen sonuçlar sistemli biçimde sunulur. Tartışma bölümünde ise bu sonuçların anlamı değerlendirilir. İki bölümün tamamen ayrılması veya birlikte sunulması derginin kurallarına ve araştırma alanına bağlıdır.

Bulgular bölümünde araştırma sorusuyla ilgisi olmayan bütün yazılım çıktılarının paylaşılması gerekmez. Temel sonuçlar seçilmeli ve gerekli tablolarla desteklenmelidir.

Tartışmada bulgular önceki çalışmalarla ilişkilendirilmeli, benzerlik ve farklılıkların olası nedenleri açıklanmalıdır. Sonuç beklenen yönde çıkmadığında veri gizlenmemeli veya hipoteze uygun biçimde yorumlanmaya zorlanmamalıdır.

Akademik Dil Nasıl Kullanılır?

Akademik yazma, anlaşılması güç kelimeler ve uzun cümleler kullanmak anlamına gelmez. Metnin açık, tutarlı, tarafsız ve kanıta dayalı olması gerekir. Her paragraf tek bir ana düşünce etrafında yapılandırılmalıdır.

Akademik dilde şu noktalara dikkat edilebilir:

• Belirsiz ifadeler yerine açık kavramlar kullanmak,
• Terimleri metin boyunca tutarlı biçimde yazmak,
• Kanıtlanmamış kesinlik ifadelerinden kaçınmak,
• Kişisel görüş ile araştırma bulgusunu ayırmak,
• Paragraflar arasında mantıksal geçişler kurmak,
• Gereksiz tekrarları çıkarmak,
• Yazım ve noktalama kurallarına uymak.

Türkçede cümle yapısı, anlatım bütünlüğü ve noktalama konusunda gelişmek isteyen araştırmacılar, doğru Türkçe kullanımı başlıklarını akademik yazma çalışmalarıyla birlikte ele alabilir.

Akademik Paragraf Nasıl Yazılır?

Akademik paragraf, belirli bir ana düşünceyi açıklayan ve destekleyen cümlelerden oluşur. Paragrafın ilk cümlesi çoğu zaman ana düşünceyi belirtir. Devamındaki cümleler bu düşünceyi kaynak, örnek, veri veya karşılaştırmalarla geliştirir.

Paragraflar yalnızca benzer uzunlukta metin parçaları oluşturmak için ayrılmamalıdır. Düşünce yön değiştirdiğinde yeni paragrafa geçilmelidir. Tek cümlelik paragrafların sık kullanılması metni kopuk hâle getirebilir; çok uzun paragraflar ise ana düşüncenin izlenmesini zorlaştırabilir.

Kaynaklardan alınan bilgilerin paragraf içinde anlamlı bir tartışmaya dönüştürülmesi gerekir. Bir paragrafın tamamını farklı çalışmalardan alınan cümlelerin art arda sıralanmasıyla oluşturmak, araştırmacının kendi akademik sesini zayıflatır.

Atıf ve Kaynakça Nasıl Hazırlanır?

Atıf, metinde kullanılan bir düşünce, veri, yöntem veya ifadenin kaynağını göstermektir. Kaynakça ise metin içinde atıf yapılan eserlerin yayın bilgilerini belirli bir düzende sunar.

Doğrudan alıntıda kaynağın ifadesi değiştirilmeden aktarılır ve ilgili atıf sisteminin gerektirdiği bilgiler verilir. Dolaylı aktarmada düşünce araştırmacının kendi anlatımıyla ifade edilir; ancak yine kaynak gösterilir.

APA, Vancouver, Chicago, MLA ve IEEE farklı bilim alanlarında kullanılan atıf sistemleridir. Kullanılacak sistem hedef derginin yazım kurallarına göre belirlenmelidir. Makalenin bir bölümünde yazar-tarih, başka bir bölümünde numaralı sistem kullanılmamalıdır.

Kaynak yönetim yazılımları atıfların düzenlenmesini kolaylaştırabilir; ancak oluşturulan kayıtlar kontrol edilmelidir. Yazar adları, başlıklar, sayfa aralıkları ve DOI bilgileri otomatik aktarımlarda hatalı olabilir.

İntihal Nedir?

İntihal, başka bir kişiye ait düşünce, ifade, veri, görsel veya özgün çalışmanın uygun kaynak gösterilmeden kullanılmasıdır. Bir metnin tamamını kopyalamak kadar birkaç kelimeyi değiştirerek aynı cümle yapısını korumak da intihal riski oluşturabilir.

İntihalin yaygın biçimleri şunlardır:

• Kaynak göstermeden doğrudan kopyalama,
• Yetersiz değişiklikle başka bir metni yeniden yazma,
• Başkasına ait fikir veya yöntemi kendisine aitmiş gibi sunma,
• Kaynağı belirtilmeyen tablo, grafik veya görsel kullanma,
• Daha önce yayımlanan kendi metnini açıklama yapmadan tekrar kullanma,
• Atıf verip kaynağın ifadesini tırnak işareti olmadan aynen aktarma.

Benzerlik yazılımlarının verdiği oran, tek başına intihal kararı değildir. Düşük benzerlik oranına sahip bir metinde kaynak gösterilmemiş fikirler bulunabilir; yüksek oran ise yöntem ifadeleri, kaynakça veya zorunlu teknik kalıplardan kaynaklanabilir. Değerlendirme içerik ve bağlam üzerinden yapılmalıdır.

Akademik Etik Neleri Kapsar?

Akademik etik yalnızca intihalden kaçınmayı içermez. Veri uydurma, sonuçları değiştirme, yalnızca beklenen sonucu destekleyen verileri seçme, çıkar çatışmasını gizleme ve yazarlık hakkını uygun olmayan biçimde kullanma da etik ihlal oluşturabilir.

İnsan katılımcılardan veri toplanacaksa bilgilendirilmiş onam, gönüllülük, gizlilik ve gerekli etik kurul süreçleri değerlendirilmelidir. Sağlık araştırmalarında klinik araştırmalarda etik ilkeler katılımcı hakları ve araştırmacı sorumlulukları açısından özel önem taşır.

Araştırma tamamlandıktan sonra da etik sorumluluk devam eder. Olumsuz veya beklenmeyen sonuçların gizlenmemesi, yöntemsel sınırlılıkların açıklanması ve katkıda bulunan kişilerin doğru biçimde belirtilmesi gerekir.

Yapay Zekâ Akademik Makale Yazımında Kullanılabilir mi?

Üretken yapay zekâ araçları araştırma fikirlerini sınıflandırma, bölüm planı hazırlama veya bir kavramı açıklama gibi yardımcı görevlerde kullanılabilir. Ancak bu araçlar bilimsel doğruluk ve kaynak güvenilirliği konusunda hata yapabilir.

Yapay zekâ tarafından üretilen kaynaklar doğrulanmadan kullanılmamalıdır. Var olmayan makaleler, yanlış DOI bilgileri veya gerçekte söylenmemiş görüşler oluşturulabilir. Akademik metindeki bütün bilgilerin sorumluluğu yazara aittir.

Araştırmanın kişisel verileri, yayımlanmamış bulguları veya gizli belgeleri açık yapay zekâ sistemlerine yüklenmemelidir. Ayrıca hedef derginin ve kurumun yapay zekâ kullanım politikaları kontrol edilmeli; gerekiyorsa kullanım biçimi açıklanmalıdır.

Bu sistemlerin olanakları, sınırlılıkları ve etik kullanım alanları hakkında bilgi edinmek isteyenler üretken yapay zekâ konularını akademik yazma ilkeleriyle birlikte değerlendirebilir.

Akademik Makale Yazımında Sık Yapılan Hatalar

• Çok geniş ve sınırlandırılmamış bir konu seçmek,
• Araştırma sorusu oluşturmadan kaynak toplamaya başlamak,
• Giriş bölümünü genel bilgilerle gereksiz ölçüde uzatmak,
• Kaynakları yalnızca art arda özetlemek,
• Araştırma amacıyla uyumsuz yöntem kullanmak,
• Bulgular ile tartışmayı birbirine karıştırmak,
• Korelasyon sonuçlarından doğrudan nedensellik çıkarmak,
• Çalışmanın sınırlılıklarını gizlemek,
• Atıf biçimlerini metin boyunca tutarsız kullanmak,
• Hedef derginin yazım kurallarını son aşamada incelemek,
• Yapay zekâ tarafından üretilen bilgileri doğrulamamak,
• İlk taslağın kusursuz olmasını bekleyerek yazmayı ertelemek.

Makale İçin Dergi Nasıl Seçilir?

Hedef derginin makalenin konusu, yöntemi ve okuyucu kitlesiyle uyumlu olması gerekir. Dergide daha önce yayımlanan çalışmalar incelenerek kapsam uyumu değerlendirilebilir.

Dergi seçiminde şu noktalar kontrol edilebilir:

• Derginin amaç ve kapsamı,
• Hakemlik süreci,
• Yayıncı ve editör bilgilerinin şeffaflığı,
• Yazarlardan istenen biçim koşulları,
• Yayın veya değerlendirme ücretleri,
• Derginin tarandığı güvenilir indeksler,
• Etik ve çıkar çatışması politikaları,
• Geri çekme ve düzeltme prosedürleri.

Çok kısa sürede kesin yayın sözü veren, hakemlik süreci hakkında açık bilgi sunmayan veya sürekli baskı içeren mesajlar gönderen dergilere karşı dikkatli olunmalıdır. Bir derginin yalnızca uluslararası olduğunu belirtmesi akademik güvenilirlik göstergesi değildir.

Makale Göndermeden Önce Kontrol Listesi

• Başlık makalenin gerçek kapsamını yansıtıyor mu?
• Özet amaç, yöntem, temel bulgu ve sonucu içeriyor mu?
• Araştırma sorusu giriş bölümünde açıkça belirtilmiş mi?
• Yöntem araştırmanın nasıl yürütüldüğünü açıklıyor mu?
• Bulgular araştırma sorularına göre düzenlenmiş mi?
• Tartışma önceki araştırmalarla ilişki kuruyor mu?
• Sınırlılıklar açıkça belirtilmiş mi?
• Metindeki bütün atıflar kaynakçada yer alıyor mu?
• Kaynakçadaki bütün eserler metinde kullanılmış mı?
• Tablo ve görseller doğru numaralandırılmış mı?
• Etik kurul, onam ve izin bilgileri gerekiyorsa açıklanmış mı?
• Makale hedef derginin yazım kurallarına uygun mu?
• Yazım, noktalama ve anlatım kontrolü tamamlanmış mı?

Sık Sorulan Sorular

Akademik makale yazmaya nasıl başlanır?

Öncelikle genel ilgi alanı belirlenmeli, başlangıç düzeyinde kaynak taraması yapılmalı ve konu araştırılabilir bir soruya dönüştürülmelidir. Yazıya başlamadan önce kısa bir bölüm planı hazırlanması yararlıdır.

Makalenin ilk önce hangi bölümü yazılmalıdır?

Tek bir zorunlu sıra yoktur. Araştırması tamamlanan çalışmalarda yöntem ve bulgular bölümlerinden başlamak kolay olabilir. Özet ise genellikle makalenin tamamı hazırlandıktan sonra yazılır.

Akademik makalede kişisel görüş kullanılabilir mi?

Yazar değerlendirme ve yorum yapabilir; ancak bunların kaynaklar, bulgular veya açık bir akıl yürütmeyle desteklenmesi gerekir. Kanıtsız kişisel kanaat akademik sonuç olarak sunulmamalıdır.

Bir makalede kaç kaynak olmalıdır?

Bütün makaleler için geçerli sabit bir kaynak sayısı yoktur. Sayıdan çok kaynakların araştırma sorusuyla ilişkisi, güvenilirliği ve mevcut literatürü yeterli biçimde temsil etmesi önemlidir.

Dolaylı anlatımda atıf gerekir mi?

Evet. Başka bir araştırmacının düşüncesi kendi cümlelerinizle ifade edilse bile kaynağı belirtilmelidir. Yalnızca cümle yapısını değiştirmek kaynak gösterme gerekliliğini ortadan kaldırmaz.

Benzerlik oranının yüksek olması intihal anlamına gelir mi?

Benzerlik oranı tek başına intihal kararı değildir. Eşleşmelerin nereden kaynaklandığı ve kaynakların doğru kullanılıp kullanılmadığı içerik üzerinden değerlendirilmelidir.

Yapay zekâ ile akademik makale yazılabilir mi?

Yapay zekâ bazı yardımcı görevlerde kullanılabilir; ancak bilimsel sorumluluğu üstlenemez. Ürettiği bilgiler ve kaynaklar doğrulanmalı, veri güvenliği korunmalı ve kurum ile derginin kullanım kurallarına uyulmalıdır.

Akademik yazma eğitimi araştırma danışmanının yerine geçer mi?

Hayır. Eğitim akademik yazım ve kaynak kullanımı konusunda bilgi sağlar; ancak çalışmaya özgü yöntemsel ve bilimsel danışmanlığın yerine geçmez.